یک دانشجو داشتم که می‌نوشت «make research» و «did a mistake» — و تعجب می‌کرد چرا LR پایینه. معنا را بلد بود. کلمه‌ها را بلد بود. ولی ترکیبشون را نه. اگزمینر همان‌جا متوقف می‌شود.
توی فارسی هر دو فعل «کردن» هستن — «تصمیم گرفتن»، «تحقیق کردن»، «اشتباه کردن». توی انگلیسی، زبان این ترکیب‌ها را از هم جدا کرده. «make» با یک دسته از اسم‌ها جفت می‌شود؛ «do» با دسته‌ی دیگری. قانون خاصی ندارد — فقط باید بدانی کدومه.
این درس لیستِ کاملِ make و do در آیلتس را یاد می‌دهد، بعد یک آزمونِ ساده که چشمت را روی این خطا تیز می‌کند.
make و do — چرا گیج‌کننده‌اند
هر دو فعل توی فارسی «کردن» هستن. این یک دامِ زبانیه که ایرانی‌ها به‌طورِ خاص توش می‌افتند — چون زبانِ مادری هیچ تمایزی بینشون نمی‌بیند.
وقتی می‌نویسی «do a mistake» یا «make research»، گرامر خراب نیست — ترکیب خراب است. اگزمینرِ آیلتس با میلیون‌ها جمله‌ی انگلیسی کار کرده و «make research» رو فوری حس می‌کند. این حس، نمره‌ی LR تو را پایین می‌آورد حتی اگر هر کلمه را جداگانه بلد باشی.
یک راهِ ساده برای فهمیدنِ تفاوت: «make» معمولاً با چیزهایی می‌آید که تولید یا خلق می‌کنی — یک تصمیم، یک پیشنهاد، یک تفاوت. «do» معمولاً با فعالیت یا فرآیند می‌آید — تحقیق، آسیب، یک کار. ولی این قانونِ مطلق نیست — لیستِ زیر را حفظ کن.
make vs do · collocation map
ستونِ چپ: make + اسم. ستونِ راست: do + اسم. هر دو توی فارسی «کردن» ترجمه می‌شوند — ولی توی انگلیسی جداند.
اسم‌هایی که با make میان
«make» با اسم‌هایی می‌آید که نتیجه یا خروجی تولید می‌شود — یک تصمیم، یک پیشرفت، یک تفاوت. ولی این قانون همیشه کار نمی‌کند — لیستِ زیر رو به عنوانِ واحدهای حفظی یاد بگیر.
رایج‌ترینِ make-collocations در رایتینگِ آکادمیک آیلتس: «make a decision» (تصمیم گرفتن)، «make a mistake» (اشتباه کردن)، «make progress» (پیشرفت کردن)، «make a difference» (تفاوت ایجاد کردن)، «make an effort» (تلاش کردن). هر کدام یک ترکیبِ ثابته — نه یک قانونِ کلی.
make + noun · top 10 IELTS collocations
هر ردیف یک واحدِ کالوکیشنیه — نه دو کلمه‌ی جدا. «make a decision» رو به عنوانِ یک تکه حفظ کن.
اسم‌هایی که با do میان
«do research» شاید رایج‌ترین خطای ایرانی‌ها در رایتینگِ آکادمیک باشد — چون «do» یا «make» هر دو «کردن» ترجمه می‌شوند. ولی research با do یا conduct می‌آید، نه make.
برای یادآوری: «do» با فعالیت‌هایی می‌آید که بیشتر «انجام‌دادن» هستن تا «ساختن». do research، do damage، do harm، do work — همه فعالیت هستن، نه خروجی. «conduct research» در رایتینگِ رسمی قوی‌تر از «do research» ـه، ولی هر دو درستند.
do + noun · top 8 IELTS collocations
«do research» درسته — ولی «conduct research» در رایتینگِ آکادمیک رسمی‌تره. هر دو قبولی.
آزمونِ کالوکیشن
قبل از اینکه «make» یا «do» بنویسی، یک لحظه مکث کن. این کالوکیشن را شنیدی؟ توی متنِ انگلیسی دیدیش؟ اگر مطمئن نیستی — ساده‌تر بنویس.
یک جفتِ اشتباهِ رایج: «made research / did mistakes» — هر دو غلطند. درستشون «conducted research / made mistakes» ـه. نکته: «made mistakes» درسته، «did mistakes» غلط. این دقیقاً همان جایی‌ه که ایرانی‌ها به خاطرِ ترجمه‌ی «کردن» اشتباه می‌کنند.
made research · did mistakes
ترجمه‌ی مستقیم از فارسی — هر دو «کردن» هستن ولی هیچ‌کدام درست نیستن. «made research» و «did mistakes» هر دو کالوکیشنِ غلطند.
conducted research · made mistakes
«conduct research» کالوکیشنِ آکادمیک. «make mistakes» کالوکیشنِ استانداردِ انگلیسی. این دو را مثلِ یک واحد حفظ کن.
make/do تنها کالوکیشنِ مهم نیست — ولی پر اشتباه‌ترینه. هر بار که می‌نویسی، یک لحظه فکر کن: این فعل با این اسم «بهم می‌آید»؟ همین یک لحظه می‌تواند نمره‌ات را عوض کند.
برای رایتینگِ آیلتس: اگر از ترکیبی مطمئن نیستی، ساده‌تر بنویس. «The government implemented policies» بهتر از «The government did policies to improve situation» ـه — نه به خاطرِ کلمات، به خاطرِ کالوکیشن. پایینِ همین صفحه یک تمرینِ کوتاه هست که make/do را زیرِ فشار تمرین می‌کند.