فرهاد میرسعیدی

کتاب آموزشی ریدینگ · درس 19

لغت ناآشنا؛ اول ببین برای این سؤال لازم است یا نه

Unknown Vocabulary in Reading

دیدنِ یک لغت ناآشنا در متن به این معنا نیست که باید همان‌جا بایستی و ترجمه‌اش کنی. تصمیم تو به سؤال بستگی دارد: آیا بدون دانستن این واژه می‌توانی شاهد پاسخ را پیدا کنی؟ اگر بله، جلو برو. اگر نه، از جمله‌های اطراف به اندازهٔ لازم معنا بگیر. وقتی متن هنوز شاهد کافی نمی‌دهد، سؤال را علامت بزن و بعداً برگرد.

دریافت PDF کتاب و برگهٔ تمرین

مطالعه و تمرین در همین صفحه هم در دسترس است.

ممکن است یک واژهٔ ناآشنا را چند بار در ذهنت تکرار کنی، در حالی که جواب سؤال در عبارت دیگری از همان بند روشن است. گاهی هم واژه را کنار می‌گذاری، اما همان واژه بخش اصلیِ شاهد بوده است. راهِ درست، سنجیدنِ نقش آن واژه در همین سؤال است.

می‌توانی میان سه تصمیم فرق بگذاری: از واژه بگذری، معنای لازم را با شاهدِ بافت بفهمی، یا با حفظ تردید سؤال را برای بازگشت علامت بزنی.

ارتباط با سؤال ← بافتِ نزدیک ← شاهدِ کافی یا بازگشت بعدی

اول ارتباط واژه با سؤال را بررسی کن

۱. سؤال را کنار واژه نگه دار

هدف ریدینگ ترجمهٔ همهٔ جمله‌ها نیست؛ باید برای سؤالِ پیش رو شاهد پیدا کنی. وقتی به واژهٔ ناآشنا می‌رسی، سؤال را دوباره نگاه کن. اگر معنای واژه را ندانی، آیا هنوز می‌توانی پاسخ را از عبارت دیگری در متن ثابت کنی؟ اگر بله، آن واژه فعلاً مانع نیست.

نبودنِ واژه در خودِ سؤال دلیل کافی برای بی‌اهمیت بودنش نیست. ممکن است سؤال دربارهٔ نتیجهٔ یک آزمایش باشد و واژهٔ ناآشنا همان نتیجه را توصیف کند. برعکس، ممکن است واژه در سؤال تکرار شود، اما برای پیدا کردن تاریخِ کنار آن، دانستن معنایش لازم نباشد.

تصمیم را برای هر سؤال جدا بگیر. یک واژه در یک سؤال حاشیه‌ای و در سؤال دیگر مهم است. به‌جای برچسبِ ثابت‌زدن به واژه، رابطهٔ آن را با شاهدِ خواسته‌شده بسنج.

  • سؤال دقیقاً چه چیزی می‌خواهد: زمان، علت، ویژگی یا نتیجه؟
  • اگر واژه را نفهمی، کدام بخش از دلیلِ پاسخ را از دست می‌دهی؟
  • اگر پاسخ از جای دیگری روشن است، به جست‌وجوی شاهد ادامه بده.

مثالِ حل‌شدهٔ تألیفی؛ واژه‌ای که می‌توانی از آن بگذری

Treat the target word as unfamiliar. Decide whether it is needed to answer the question, and cite the evidence.

The garden opened to visitors in April. A vermilion sign near the gate listed the volunteers' names. The gate stayed open until sunset.

Target word: vermilion. Question: In which month did the garden open to visitors?

نمونهٔ پاسخ: فعلاً از واژه بگذر؛ پاسخ April است.

سؤال ماهِ باز شدن باغ را می‌خواهد و عبارتِ «opened to visitors in April» شاهد مستقیم است. vermilion فقط sign را توصیف می‌کند؛ برای پیدا کردن ماه لازم نیست معنایش را بدانی. این تصمیم دربارهٔ همین سؤال است، نه دربارهٔ ارزشِ یادگرفتن واژه در زمان دیگر.

۲. اگر لازم بود، از بافت نزدیک شروع کن

وقتی واژه در مسیرِ شاهد قرار دارد، اول همان جمله و جملهٔ بعد یا قبل را بخوان. گاهی نویسنده واژه را با توضیحی مستقیم باز می‌کند. گاهی یک تضاد، نمونه یا رابطهٔ علت و نتیجه فقط همان معنایی را روشن می‌کند که برای پاسخ لازم داری.

از بافت، فقط معنیِ لازم برای همین سؤال را بگیر؛ لازم نیست تعریف دقیقِ فرهنگ لغت را حدس بزنی. اگر خودِ جملهٔ بعد پاسخ را مستقیم ثابت می‌کند، می‌توانی از همان شاهد استفاده کنی و اصلاً معنیِ واژه را تعیین نکنی. برای نمونه، عبارتِ «can be washed and filled with soil again» به‌تنهایی استفادهٔ دوباره را ثابت می‌کند؛ تضاد با ظرفِ یک‌بارمصرف نیز همین برداشت را تقویت می‌کند.

کلمات اطراف را با هم بخوان. یک واژهٔ به‌ظاهر آشنا ممکن است در این جمله معنای دیگری داشته باشد. فرضی که از شکل یا شباهت واژه می‌سازی باید با کاری که جمله توصیف می‌کند سازگار باشد.

مثالِ حل‌شدهٔ تألیفی؛ معنیِ لازم از تضاد و توضیح

Treat the target word as unfamiliar. Decide what the passage supports and cite the evidence.

The new seed trays were reusable. Unlike the old single-use pots, the trays could be washed and filled with soil again after each harvest.

Target word: reusable. Question: Could the new trays be used for another planting?

نمونهٔ پاسخ: دو مسیر پذیرفتنی است: از توضیحِ مستقیمِ استفادهٔ دوباره پاسخ «بله» را بگیر؛ یا معنیِ لازمِ reusable را از همان توضیح و تضاد با single-use استنباط کن.

عبارتِ «could be washed and filled with soil again» به‌تنهایی نشان می‌دهد سینی‌ها برای کاشتِ دیگری به کار می‌آیند؛ پس می‌توانی بدون تعیین معنیِ reusable جواب بدهی. اگر تصمیم گرفتی معنیِ واژه را از بافت بگیری، «Unlike the old single-use pots» و همان عبارت، برداشتِ «قابل استفادهٔ دوباره» را پشتیبانی می‌کنند. پیشوند re- فقط یک فرض می‌سازد و متن آن را بررسی می‌کند. هر دو مسیر باید به همین شاهد برسند.

۳. نقش دستوری و ساخت واژه فقط سرنخ‌اند

جای واژه در جمله کمک می‌کند بفهمی از آن چه نقشی انتظار داری. پس از was ممکن است صفتی برای وضعیت بیاید؛ پس از a معمولاً یک اسم می‌آید. این تشخیص برای فهمیدن ساخت جمله مفید است، اما به‌تنهایی معنای واژه را مشخص نمی‌کند.

پیشوند، ریشه و پسوند نیز می‌توانند یک فرض بسازند. برای نمونه re- گاهی به تکرار اشاره می‌کند یا -less گاهی نبودِ چیزی را می‌رساند. این نشانه‌ها همیشه برای فهمِ کاربرد واژه در جمله کافی نیستند. فرض را با توضیح، تضاد یا نتیجهٔ همان متن آزمایش کن.

اگر از شکل واژه حدسی زدی و بقیهٔ جمله از آن پشتیبانی نکرد، حدس را پاسخ نکن. نوعِ واژه و شکلِ آن آغازِ بررسی است؛ شاهدِ متن پایان آن.

  • نقش واژه را از جای آن در جمله حدس بزن؛ آن را معادل معنی قطعی نگیر.
  • پیشوند یا پسوند را فقط فرضِ اولیه بدان.
  • به دنبال جمله‌ای بگرد که فرض را روشن‌تر یا رد کند.

۴. اگر جملهٔ نزدیک کافی نیست، کمی دورتر بخوان

گاهی خودِ جمله واژه را توضیح نمی‌دهد، اما جملهٔ بعد اثرش را نشان می‌دهد. اگر متن بگوید آب turbid بود و سپس توضیح دهد گروه نمی‌توانست کف رود را ببیند، برای سؤال دربارهٔ علتِ انتظارِ گروه، همین پیامد سرنخ مهمی است.

گسترش بافت به معنای خواندنِ بی‌هدفِ همهٔ متن نیست. یک یا دو جملهٔ پیرامون و عبارتِ مربوط به سؤال را بررسی کن. از خودت بپرس آیا شواهد، رابطهٔ لازم را ثابت می‌کنند یا فقط موضوعی نزدیک را بیان می‌کنند.

ممکن است بافت فقط یک معنای تقریبی بدهد؛ همان مقدار برای پاسخِ خاصی کافی باشد. در مقابل، برای سؤال دقیق‌تری دربارهٔ ویژگیِ یک ماده، تقریبِ مبهم ممکن است کافی نباشد. درجهٔ اطمینان را با نیازِ سؤال بسنج.

۵. وقتی شاهد کافی نیست، تردید را نگه دار

اگر واژه برای پاسخ مهم است و متنِ نزدیک یا گسترده‌تر آن را روشن نمی‌کند، پاسخ قطعی نساز. سؤال را علامت بزن و سراغ سؤال بعد برو؛ اگر فرصت داشتی، با تمرکز بر کمبودِ شاهد برگرد. ممکن است پس از بازگشت نیز در متن سرنخِ کافی پیدا نشود. علامت‌زدن تصمیمِ موقت است، نه وعدهٔ پیدا شدن پاسخ.

فرض کن متن فقط می‌گوید ماده‌ای voranic است و هیچ ویژگی دیگری نمی‌دهد. اگر سؤال بپرسد آیا آن ماده آب را صاف می‌کند، از همین یک واژه نمی‌توانی پاسخ را با شاهد متن ثابت کنی. بازگشتِ بعدی هم ممکن است این کمبود را برطرف نکند. ندانستنِ معنیِ واژه به‌تنهایی دلیلِ انتخابِ Not Given در سؤال True/False/Not Given نیست؛ آن برچسب به رابطهٔ گزاره و همهٔ شواهد متن بستگی دارد.

علامتِ بازگشت را کنار همان سؤال بگذار و بنویس چه چیزی کم است: معنیِ ویژگی، مرجع ضمیر یا رابطهٔ علت. وقتی برمی‌گردی، به جای شروع دوباره از صفر، همان کمبود را بررسی کن.

۶. یک مسیرِ ثابت برای تصمیم

نخست سؤال را دقیق بخوان. دوم ببین بدون دانستن معنیِ واژه، شاهدِ مستقیمِ دیگری داری یا نه؛ اگر داری، از همان استفاده کن. اگر نداری، نقش دستوری و جملهٔ اطراف واژه را بخوان و فقط معنیِ پشتیبانی‌شده را به کار ببر. اگر هنوز شاهدِ کافی نیست، سؤال را علامت بزن و جلو برو.

در پایان از خودت بپرس: «کدام عبارت متن تصمیم مرا پشتیبانی می‌کند؟» اگر پاسخی داری، فقط همان ادعای پشتیبانی‌شده را بنویس. اگر نداری، تردید را علامت بزن و جلو برو. در برگهٔ تمرین قرار نیست برای هر واژه ترجمهٔ دقیق پیدا کنی؛ باید برای هر سؤال یک تصمیم و یک دلیل داشته باشی.

پاسخ‌های برگه برای خودبازبینی‌اند. آن‌ها تصمیمِ آموزشیِ تو را با شاهد همان متن مقایسه می‌کنند و نمرهٔ آزمون را برآورد نمی‌کنند.

برای همین سؤال تصمیم بگیر

  1. برای همین سؤال، بدون دانستن معنیِ این واژه شاهدِ کافی داری؟

    بلهبله ← از شاهدِ مستقل استفاده کننهنه ← بافتِ واژه را بررسی کن

  2. آیا بافت، همان مقدار معنیِ لازم برای پاسخ را پشتیبانی می‌کند؟

    بلهبله ← فقط معنیِ پشتیبانی‌شده را به کار ببرنهنه ← کمبودِ شاهد را علامت بزن و جلو برو

از شاهدِ مستقل استفاده کن

اگر عبارتِ دیگری پاسخ را مستقیم ثابت می‌کند، برای این سؤال لازم نیست معنیِ واژهٔ ناآشنا را تعیین کنی.

معنیِ لازم را از بافت بگیر

اگر فهمِ واژه هنوز لازم است، فقط نتیجه‌ای را بپذیر که توضیح، تضاد یا پیامدِ متن پشتیبانی می‌کند.

علامت بزن و جلو برو

اگر شاهدِ کافی نداری، کمبود را یادداشت کن. بازگشتِ بعدی ممکن است ابهام را هم برطرف نکند؛ پاسخ قطعی نساز.

ندانستن معنیِ یک واژه، به‌تنهایی دلیلِ انتخاب Not Given در سؤال‌های True/False/Not Given نیست؛ آن تصمیم به رابطهٔ گزاره و کل شواهد متن بستگی دارد.

بپرس: «بدون معنیِ این واژه، برای همین سؤال شاهدِ کافی دارم؟» اگر بله، از شاهدِ مستقل استفاده کن و روی واژه مکث نکن. اگر نه، بافت را بررسی کن: شاهدِ کافی، فقط معنیِ لازم برای پاسخ را پشتیبانی می‌کند؛ شاهدِ ناکافی، علامت‌زدنِ تردید و حرکت به سؤال بعد را می‌خواهد.
  1. آیا بدون معنیِ واژه، برای همین سؤال شاهدِ کافی داری؟
  2. بله: از شاهدِ مستقل استفاده کن
  3. نه؛ بافت کافی است: معنیِ لازم را با شاهد استنباط کن
  4. نه؛ بافت کافی نیست: تردید را علامت بزن و جلو برو

تمرین مستقل

برگهٔ تمرین

پاسخ‌ها را بنویس؛ سپس پاسخنامه را باز کن و مدرک هر پاسخ را با متن بسنج.

برگهٔ تمرین A؛ کدام واژه را دنبال کنی؟

Treat each target word as unfamiliar. For each question, choose to skip the word, infer only what the context supports, or mark the question and return. Write the evidence for your decision.

The workshop opened in May. A chartreuse poster hung near the entrance. The team packed seedlings in reusable trays; unlike disposable pots, the trays could be washed and planted again. A visiting researcher described a second material as zorbic, but the report gives no other properties of that material.

این متن و سؤال‌ها نمونه‌های آموزشیِ تألیفی هستند، نه سؤال رسمی کمبریج. پاسخ‌ها باز هستند و برای خودبازبینیِ تصمیم و شاهدند؛ نمره‌گذاریِ خودکار ندارند. پاسخ را در چند جملهٔ کوتاه بنویس: تصمیم، عبارتِ شاهد و مقدارِ اطمینانت را مشخص کن.

تصمیم، مدرک و میزان اطمینانت را بنویس.

برگهٔ تمرین B؛ از نقش و پیامد کمک بگیر

Treat each target word as unfamiliar. For each question, choose to skip the word, infer only what the context supports, or mark the question and return. Write the evidence for your decision.

During a river survey, biologist Mara recorded 12 fish. The water was turbid, so the team could not see the riverbed; they waited until the water cleared. Mara also tested a device described as voranic. The report gives no explanation of the device's function. Despite the delay, the team completed the survey on Friday.

واژه‌ای که در خودِ سؤال تکرار شده نیز ممکن است برای پیدا کردن شاهد نیاز به ترجمه نداشته باشد. این برگهٔ تألیفی برای خودبازبینی است؛ تصمیم خود را با عبارتِ متن مقایسه کن، نه با حدسِ معنیِ فرهنگ لغت. پاسخ را در چند جملهٔ کوتاه بنویس: تصمیم، عبارتِ شاهد و مقدارِ اطمینانت را مشخص کن.

تصمیم، مدرک و میزان اطمینانت را بنویس.

پاسخنامه با توضیح

برای هر سؤال، پاسخ و دلیل آن را جداگانه باز کن.

پاسخ و توضیح سؤال 1

نمونهٔ پاسخ: از واژه بگذر؛ ماه May است.

شاهد «The workshop opened in May» است. chartreuse فقط poster را توصیف می‌کند و هیچ نقشی در زمانِ باز شدن کارگاه ندارد. لازم نیست برای پاسخ این سؤال معنای آن را حدس بزنی.

پاسخ و توضیح سؤال 2

نمونهٔ پاسخ: دو مسیر پذیرفتنی است: از عبارتِ «could be washed and planted again» مستقیم پاسخ «بله» را بگیر؛ یا از همان عبارت و تضاد با disposable معنیِ لازمِ reusable را استنباط کن.

برای پاسخ، عبارتِ «the trays could be washed and planted again» شاهد مستقل و کافی است؛ بنابراین مجبور نیستی معنیِ reusable را تعیین کنی. اگر آن را از بافت استنباط می‌کنی، «unlike disposable pots» و جملهٔ بعد برداشتِ استفادهٔ دوباره را پشتیبانی می‌کنند. هر دو تصمیم وقتی درست‌اند که به همین شاهد تکیه کنند.

پاسخ و توضیح سؤال 3

نمونهٔ پاسخ: کمبودِ شاهد را علامت بزن و جلو برو؛ بازگشتِ بعدی هم ممکن است ویژگیِ ماده را روشن نکند.

متن فقط می‌گوید مادهٔ دوم zorbic توصیف شده و «the report gives no other properties». چون پرسش دربارهٔ flexible است، باید ویژگی ماده را بدانی؛ این بخش شاهدی برای تأیید یا رد آن نمی‌دهد. بازگشت ممکن است کمکی نکند؛ ندانستنِ واژه به‌تنهایی حکمِ آزمون را تعیین نمی‌کند.

پاسخ و توضیح سؤال 4

نمونهٔ پاسخ: از معنیِ واژه بگذر؛ تعداد 12 است.

biologist در خودِ پرسش آمده، اما برای یافتن تعداد لازم نیست معنای شغل را بدانی. شاهد «biologist Mara recorded 12 fish» است؛ نام و فعلِ پرسش همان عبارت را پیدا می‌کنند.

پاسخ و توضیح سؤال 5

نمونهٔ پاسخ: دو مسیر پذیرفتنی است: علتِ انتظار را مستقیم از «could not see the riverbed» بگیر؛ یا از همین پیامد و «water cleared» معنیِ لازمِ turbid را استنباط کن.

عبارتِ «so the team could not see the riverbed; they waited until the water cleared» علتِ انتظار را مستقیم بیان می‌کند؛ می‌توانی بدون معنی‌کردن turbid از آن استفاده کنی. اگر واژه را در بافت بررسی می‌کنی، نقش صفتیِ آن برای water و پیامدِ محدود شدن دید، برداشتِ لازم را پشتیبانی می‌کنند. هیچ‌کدام به ترجمهٔ دقیقِ فرهنگ لغت وابسته نیست.

پاسخ و توضیح سؤال 6

نمونهٔ پاسخ: کمبودِ شاهد را علامت بزن و جلو برو؛ بازگشتِ بعدی هم ممکن است کارکردِ دستگاه را روشن نکند.

متن می‌گوید «The report gives no explanation of the device's function». واژهٔ voranic به تو نمی‌گوید دستگاه آب را صاف می‌کرد یا نه و شاهد دیگری هم در این بخش نیست. بازگشتِ بعدی لزوماً سرنخ تازه‌ای نمی‌دهد؛ از ظاهر واژه، پاسخِ قطعی نساز.

مرور سریع

ارتباطاول ببین معنیِ واژه برای شاهدِ همین سؤال لازم است یا نه.
عبوراگر پاسخ از عبارتِ دیگری روشن است، روی واژهٔ حاشیه‌ای مکث نکن.
بافتاگر واژه مهم است، توضیح، تضاد، پیامد و نقش دستوریِ اطرافش را بخوان.
فرضساخت واژه می‌تواند سرنخ بدهد؛ فرض را با جملهٔ متن بررسی کن.
تردیداگر شاهد کافی نیست، سؤال را علامت بزن و بعداً برگرد؛ بازگشت ممکن است ابهام را برطرف نکند و ندانستنِ واژه به‌تنهایی پاسخ آزمون نیست.

قدم بعدی

برگهٔ تمرینِ تصمیم و شاهد را حل کن

بازگشت به درس و تمرین تعاملی