۱. کلمهٔ مشترک، حکمِ پاسخ نیست
واژهٔ تکراری می‌تواند تو را به بندِ مناسب برساند، اما نشان نمی‌دهد گزینه همان حرفِ متن را می‌زند. متن ممکن است از «council» و «canal» هر دو نام ببرد، ولی کانال را شخص دیگری پیشنهاد کرده باشد. برای پاسخ باید فعل و نسبتِ میان این دو را هم بخوانی.
گزینه را به یک ادعای کوتاه تبدیل کن: «چه کسی، چه کاری، دربارهٔ چه چیزی، با چه قید یا زمانی؟» بعد همان اجزا را در جملهٔ متن پیدا کن. اگر یکی از آن‌ها تغییر کرده، دقیقاً نامش را ببر. اگر شاهد کافی نیست، واژهٔ مشترک را به قطعیت تبدیل نکن.
این روش فقط برای گزینه‌های چندگزینه‌ای نیست. در گزاره‌های TRUE / FALSE / NOT GIVEN نیز باید رابطهٔ گزاره را با متن بسنجی. پاسخ نهایی را طبق دستور همان نوع سؤال ثبت کن؛ نامِ تله جای پاسخ نیست.
- واژهٔ آشنا فقط آدرسِ احتمالیِ مدرک است.
- فاعل، فعل، مفعول و قیدِ ادعا را جدا کن.
- شاهد را در جملهٔ کامل بخوان؛ یک واژهٔ تنها کافی نیست.
۲. دامنه را با واژه‌های کوچک بررسی کن
واژه‌هایی مثل some، all، only و the rest دامنهٔ ادعا را تعیین می‌کنند. اگر متن دربارهٔ چند مورد حرف می‌زند، گزینه حق ندارد بی‌مدرک آن را به همه تعمیم دهد. در مقابل، صرف دیدنِ some هم همیشه برای ردِ all کافی نیست؛ باید ببینی متن دربارهٔ بقیه چه می‌گوید.
برای انتخاب FALSE به شاهدِ ناسازگار نیاز داری. وقتی متن صریحاً می‌گوید بخشی از پرنده‌ها به جای دیگری رفتند، گزارهٔ «همه به جای قبلی برگشتند» رد می‌شود. اگر متن فقط می‌گفت «بعضی برگشتند» و دربارهٔ بقیه سکوت می‌کرد، نمی‌توانستی با همان جمله ادعای همه را قطعی رد کنی. تفاوت often و always هم به‌تنهایی FALSE را ثابت نمی‌کند؛ برای ردِ always باید استثنا یا شاهدِ ناسازگارِ روشن در متن داشته باشی.
این تفاوت میان رد کردن و نداشتنِ شاهد مهم است. در هر مقایسه، عبارتِ مربوط به بقیهٔ گروه را نیز بخوان.
مثالِ حل‌شدهٔ تألیفی؛ تغییر دامنه
Decide TRUE, FALSE, or NOT GIVEN. Cite the decisive words.
Statement: All visitors entered through the north gate.
visitors; north gate
گزاره دامنه را از بخشی از بازدیدکنندگان به همه گسترش می‌دهد.
Some visitors entered through the north gate. The remaining visitors used the south gate.
The remaining visitors used the south gate.
عبارتِ remaining visitors صریحاً نشان می‌دهد بقیه از درِ جنوبی وارد شدند.
حکم: FALSE
جملهٔ اول فقط از some حرف می‌زند؛ جملهٔ دوم تکلیف بقیه را روشن می‌کند. چون بقیه از south gate وارد شدند، گزارهٔ «همه از north gate» با متن ناسازگار است. همین شاهدِ ناسازگار دلیلِ FALSE است، نه صرفِ وجودِ واژهٔ some.
- شاهد متن: بعضی از دروازهٔ شمالی، بقیه از دروازهٔ جنوبی
- گزارهٔ وسوسه‌کننده: همه از دروازهٔ شمالی
- تغییرِ دامنه با شاهدِ ناسازگار
۳. نظر را به گویندهٔ درست نسبت بده
در یک بند ممکن است چند نفر دربارهٔ یک موضوع نظرهای متفاوت داشته باشند. گزینه‌ای که واژهٔ موضوع را درست تکرار می‌کند، اگر نظر را به فرد دیگری نسبت دهد، ادعای تازه‌ای ساخته است. نام کنار فعل را پیدا کن: چه کسی پیشنهاد داد، چه کسی مخالفت کرد و چه کسی فقط گزارش داد؟
برای ردِ گزاره، دنبال جمله‌ای بگرد که نسبتِ مورد ادعا را روشن کند. صرف اینکه شخص دیگری هم دربارهٔ همان موضوع حرف زده، همیشه نشان نمی‌دهد فردِ اول آن حرف را نزده است. متن باید نسبتِ گزاره را تأیید، رد یا بی‌پاسخ بگذارد.
اگر متن می‌گوید شورا راهِ ریلی را پیشنهاد داد، نه راهِ کانالی، نسبت دادنِ پیشنهاد کانال به شورا صریحاً رد می‌شود. اگر «نه» در متن نبود و فقط پیشنهاد فردی دیگر را می‌دیدی، برای رد کردنِ پیشنهاد شورا به شاهد بیشتری نیاز داشتی.
مثالِ حل‌شدهٔ تألیفی؛ جابه‌جایی گوینده
Decide TRUE, FALSE, or NOT GIVEN. Cite the decisive words.
Statement: Dr Farah recommended widening the old trail.
Dr Farah; trail; widening
پیشنهادِ widening از Mr Hale به Dr Farah منتقل شده است.
Dr Farah recommended closing the old trail, not widening it. Mr Hale suggested widening the trail, but the park board rejected his plan.
Dr Farah recommended closing the old trail, not widening it.
عبارتِ not widening it پیشنهاد widening را برای Dr Farah صریحاً رد می‌کند.
حکم: FALSE
نام Dr Farah و واژهٔ widening هر دو در متن‌اند، اما در عبارتِ مربوط به او، widening نفی شده است. Mr Hale پیشنهادِ بازتر کردن مسیر را داده؛ این نظر را نمی‌توان به دکتر فرح نسبت داد. شاهدِ «not widening it» گزاره را رد می‌کند.
۴. زمان، عدد و قطبیت را جداگانه بسنج
دو جمله می‌توانند دربارهٔ یک رویداد باشند اما زمان متفاوتی را بیان کنند: پیشنهاد در یک سال، آغاز ساخت در سالی دیگر. عدد را همیشه به همان فعل و اسم وصل کن. دیدنِ سالِ ۲۰۱۸ در بندی دربارهٔ پل، به معنای آغاز ساخت در ۲۰۱۸ نیست.
کلماتِ نفی نیز رابطه را برمی‌گردانند. «The soil remained stable» با «the soil became unstable» ناسازگار است. در چنین موردی دانستهٔ بیرونی دربارهٔ اثر باران لازم نیست؛ خودِ متن وضعیت خاک را مشخص کرده است.
برای نتیجه هم همین کار را بکن. اگر متن می‌گوید نتیجهٔ دو منطقه inconclusive بوده، نمی‌توانی آن را شکستِ قطعی بخوانی. نبودِ نتیجهٔ روشن را با نتیجهٔ منفی اشتباه نگیر.
۵. تفاوتِ FALSE و NOT GIVEN به شاهد بستگی دارد
در گزاره‌های TRUE / FALSE / NOT GIVEN، TRUE به شاهدِ تأییدکننده نیاز دارد. FALSE به شاهدِ ناسازگار نیاز دارد. NOT GIVEN یعنی متن برای تأیید یا ردِ همان ادعا اطلاعات کافی نمی‌دهد. نبودنِ یک واژهٔ عینِ گزاره، دلیلِ NOT GIVEN نیست؛ ممکن است متن همان معنا را با پارافریز گفته باشد.
اگر متن می‌گوید بازسازی پیش از افتتاح تمام شد ولی زمان شروع را نمی‌گوید، نمی‌توانی سال شروع را از سال افتتاح حدس بزنی. اگر متن می‌گوید افتتاح در سال مشخصی نبود، آن‌وقت گزارهٔ مخالف را می‌توانی رد کنی. این دو وضعیت را با یک سؤال جدا کن: «شاهدِ خلافِ ادعا کجاست؟»
در سؤال‌های دیگر نیز شاهد را معیار بگذار، اما برچسب TRUE / FALSE / NOT GIVEN را به قالبی که چنین پاسخی نمی‌خواهد منتقل نکن.
۶. یک مکثِ چهارمرحله‌ای برای هر ادعا
اول ادعای گزینه یا گزاره را کوتاه و دقیق بخوان. دوم بخش متن را با واژهٔ مشترک یا پارافریز پیدا کن. سوم دامنه، گوینده، زمان، عدد، نفی و نتیجه را میان دو طرف مقایسه کن. چهارم فقط با شاهدِ مربوط تصمیم بگیر و قالب پاسخِ دستور را رعایت کن.
می‌توانی نوع تغییر را برای خودت نام ببری: «دامنه عوض شده» یا «زمانِ پیشنهاد با زمانِ ساخت جابه‌جا شده». این نام‌گذاری کمک می‌کند دقیق‌تر نگاه کنی، اما خودش پاسخ را ثابت نمی‌کند. اگر مدرک کافی نداری، نتیجه را قطعی اعلام نکن.
در برگهٔ تمرین، هر مورد را با یک عبارتِ کوتاه از متن ببند. پاسخ‌های آن برای یادگیری‌اند و متن‌ها نمونهٔ آموزشیِ تألیفی هستند.